- SERVICE MODEL
- LOCATION
- CAPEX
- OPEX
- CAPACITY
- REVENUE SCENARIOS
- BREAK-EVEN
- GO / NO-GO
Bir kliniğin ruhsatlandırılabilir olması yatırımın iyi olduğu anlamına gelmez.
Aynı şekilde:
“Bu bölgede çok hasta var.”
düşüncesi de tek başına fizibilite değildir.
Sağlık yatırımında fizibilite şu soruya cevap arar:
Bu yapı yasal, operasyonel ve finansal olarak sürdürülebilir biçimde çalışabilir mi?
1. Hizmet modeli
Önce ne satılacağı net olmalıdır.
Örneğin:
“Estetik kliniği”
tek başına yeterli tanım değildir.
Hangi hizmetler?
- ana gelir hizmeti,
- destek hizmetleri,
- tekrar eden hizmetler,
- kapasite sınırlı işlemler
ayrılmalıdır.
2. Hedef hasta
Hedef:
- yerel,
- şehir dışı,
- uluslararası,
- sigortalı,
- özel ödeme
olabilir.
Her grubun:
- fiyat,
- ulaşım,
- iletişim,
- pazarlama
modeli farklı olabilir.
3. Lokasyon
İyi lokasyon yalnız merkezi cadde değildir.
Değerlendirilebilir:
- erişilebilirlik,
- otopark,
- hedef hasta,
- rakipler,
- kira,
- görünürlük,
- fiziksel uygunluk.
Sağlık kuruluşu açısından hukuki/fiziki uygunluk ayrıca doğrulanmalıdır.
4. Yatırım bütçesi
Başlangıç yatırımında:
- depozito/kira,
- tadilat,
- mimari/proje,
- cihaz,
- mobilya,
- bilişim,
- ruhsat/uyum maliyetleri,
- tabela/kurumsal,
- ilk stok
gibi kalemler bulunabilir.
Her proje farklıdır.
5. İşletme sermayesi
En sık unutulan kalemlerden biridir.
Klinik açıldıktan sonra ilk aylarda hasta hacmi hedefin altında olabilir.
Buna rağmen:
- kira,
- maaş,
- SGK,
- yazılım,
- reklam,
- enerji,
- sarf
devam eder.
Bu nedenle yalnız açılış bütçesi değil, çalışma sermayesi de hesaplanmalıdır.
6. Personel planı
Personel sayısı yalnız yasal minimum üzerinden belirlenmemelidir.
Operasyon için:
- hasta kabul,
- danışman,
- çağrı,
- hemşire/sağlık personeli,
- yönetim,
- temizlik
ihtiyacı ayrıca değerlendirilebilir.
7. Kapasite
Örneğin bir doktor:
günde 8 saat
÷
ortalama 30 dakika
teorik olarak 16 slot üretir.
Ama gerçek hayatta:
- gecikme,
- mola,
- işlem,
- acil durum,
- no-show
vardır.
Bu nedenle teorik maksimumu gelir bütçesi olarak kullanmak risklidir.
8. Fiyatlandırma
Fiyat:
yalnız rakibe bakılarak belirlenmemelidir.
Değerlendirilecek:
- maliyet,
- konum,
- marka,
- hizmet kapsamı,
- hedef hasta,
- rekabet.
Tıbbi ücretlendirme ve sağlık mevzuatına ilişkin özel hükümler ayrıca dikkate alınmalıdır.
9. Gelir senaryoları
Tek tahmin yerine üç senaryo kullanmak daha sağlıklıdır.
Düşük
Beklentinin altında hasta.
Baz
Gerçekçi ana senaryo.
Yüksek
Kapasiteye yaklaşan senaryo.
Böylece yatırım yalnız iyimser tabloya bağlı kalmaz.
10. Başabaş noktası
Basitleştirilmiş mantık:
sabit giderler ÷ birim katkı
ile başabaş hasta/işlem miktarı tahmin edilebilir.
Gerçek hesapta hizmet karması ve değişken maliyetler dikkate alınmalıdır.
11. Pazarlama bütçesi
“Hasta gelir.”
varsayımı kullanılmamalıdır.
Hasta kaynağı:
- mevcut hekim portföyü,
- organik Google,
- Maps,
- referral,
- sağlık turizmi,
- dijital kanallar
üzerinden planlanmalıdır.
Sağlık reklam/tanıtım mevzuatına uygunluk ayrıca değerlendirilmelidir.
12. Teknoloji
Başlangıç bütçesinde:
- web sitesi,
- CRM,
- telefon,
- randevu,
- bilgisayar,
- network,
- yedekleme,
- güvenlik
unutulmamalıdır.
13. Risk analizi
Örnek riskler:
- ruhsat gecikmesi,
- tadilat uzaması,
- doktor/ekip gecikmesi,
- bütçe aşımı,
- hasta hacminin düşük olması,
- ana personel ayrılması,
- teknoloji projesinin yetişmemesi.
Risk yalnız listelenmez.
Mümkünse:
- olasılık,
- etki,
- önlem
tanımlanır.
14. Go / No-Go kararı
Fizibilitenin amacı yatırımcıya her durumda:
“açın”
demek değildir.
Bazen sonuç:
- lokasyon değiştir,
- kapsamı küçült,
- ilk fazı daralt,
- ortaklık modelini değiştir,
- yatırımı ertele
olabilir.
İyi fizibilite yatırım yapmayı değil doğru yatırım kararını destekler.
Önce klinik açmaya değil, doğru yatırımı doğrulamaya çalışalım.
Lokasyon, bütçe, kapasite ve gelir senaryosunu yatırım yapmadan önce birlikte değerlendirelim.
Resmî kaynaklar
Proje tarihinde güncel mevzuat ve İl Sağlık Müdürlüğü uygulaması doğrulanmalıdır.